Goud van oud...over de 'van der Horsten'

 Lang geleden ging mijn moeder met haar vader een keer op stap..... en haar moeder beval haar man om te zeggen dat ze jonger was, dan reisde ze goedkoper en zoveel ouder was ze niet!
Opa vond dat maar niks, maar opoe hield vol, dus opa gehoorzaamde. 

Mijn moeder had haar nieuwe schoenen aan waar ze steeds vol trots naar keek..... haar vader vond haar voeten te groot om voor jonger door te kunnen gaan..... steeds zij hij: "Hou die grote voeten weg!!!" Arme man..... wat moet hij blij geweest zijn toen ze weer thuis waren. 

Opoe was niet voor de poes.... om maar eens een oud gezegde te gebruiken. Ze was niet bang uitgevallen en kon haar mannetje staan! 

Mijn moeder is geboren in een huis dat ooit aan de Noordeinderpoort stond, maar eigenlijk weet ik niet aan welke kant (niet goed opgelet). Ik weet wel dat ze een voorhuis hadden, want daar had ze het vaak over. 
Ik denk dat ze rond 1933 verhuisde, dus er zullen niet veel mensen meer zijn die dit nog weten. 

In de oorlog kregen zij eens huiszoeking van de Duitsers en één van de mannen vond een sigarenkist in de kast...."Ah schöne zigarren"  riep hij verheugd waarop opoe tot schrik van opa de kist van hem afpakte, openmaakte en onder de man zijn neus hield..... geen sigaren maar kaartjes brat (stopgaren) en stopnaalden bleken er in te zitten en opoe snauwde "Ja...... moet je er één?"  "Mens toch" riep opa verschrikt. 

Een keer was opa op weg naar huis, iemand liep een stukje mee en die vertelde over een man die met negotie (= handel/koopwaar) aan de deur kwam die niet te vertrouwen was met vrouwen.... ineens zei hij tegen opa terwijl hij naar de overkant keek...."Je mag wel snel naar huis gaan Jan, hij gaat net bij je vrouw naar binnen!" Waarop opa rustig zei: "Ach, Marie redt het wel!" ... hij was nog niet uitgesproken of de man met negotie rende naar buiten en opoe rende er achteraan met de bezem. 

Ik verbaasde mij altijd over hoe opoe koffie dronk.... zij goot wat koffie uit haar kopje op het schoteltje en dronk dan van het schoteltje. 

Allemaal van der Horsten, op weg naar de bruiloft van mijn ouders 29-11-1945

Links opa en oma Martis, rechts opa en opoe van der Horst, ook klaar om naar het feest te gaan!
Zij gingen met de auto... mijn ouders konden 3 auto's lenen: van de dokter, de burgemeester en de directeur van het postkantoor. 

Mijn moeder mocht altijd een stukje meerijden op de kar van de groenteboer. 

Opoe was ook niet bang voor spinnen.... als zij een spin zag, maakte niet uit hoe groot dan pakte zij hem en vermorzelde hem tussen haar vingers..... brrrrr. 

Opoe liep mank, zij had een enorm beenlengteverschil.... maar zij liep als een kieft (heerlijk die oude uitdrukkingen) en leek onvermoeibaar. 
We hadden in Monnickendam een manufacturenwinkel... de winkel van Manu ( geen afkorting van manufacturen maar van Emanuël) en daar was van alles te koop op dat gebied. Hij moest wel eens even zoeken, maar hij vond het altijd. Mijn opoe liep altijd in donkere kleding, ouderwetse kleding en soms een hoedje op als zij netjes wilde zijn.  Op een keer kwam zij bij mijn moeder met een muts op haar hoofd in felle kleuren, aan die muts hing aan de achterkant een kwast die enorm heen en weer zwaaide als zij liep, het was echt geen gezicht en het paste ook niet bij haar.

Mijn moeder schrok ervan en vroeg hoe ze aan die muts kwam. "Nou, bij Manu gekocht!" "Moeder, dit kan echt niet!" "Manu zei dat hij goed stond!" Ze vond het toch goed dat mijn moeder naar Manu ging om geld terug te vragen. 
"Hoe kan u dat nou aan haar verkopen?" "Grijnzend zei hij: "Nou, ik dacht lekker warm".  

Voor mijn verjaardag kreeg ik gewoonlijk een zakje zuurtjes en een gulden van opoe en opa. Dat was dan zo'n papieren puntzakje waar een paar zuurtjes inzaten. Opoe haalde dat altijd zelf, maar op een keer stuurde ze opa op stap om wat zuurtjes voor 'dat kind haar verjaardag' te halen. Opa keek eens rond in de winkel en zag een grote zak met zuurtjes liggen.... ah.... die moest hij dus hebben... wist hij veel dat dat niet de bedoeling was. Die verjaardag kreeg ik dus een gigazak zuurtjes (en de gulden!) en het verhaal heb ik jarenlang bij elke verjaardag moeten horen: "Vraag ik aan hem even wat zuurtjes te halen komt ie me daar met zo'n grote zak aan!" Ach.... opa hield niet van dat zuinige, hij had ook altijd repen chocola voor ons die hij stiekem in onze jaszak verstopte en als wij het merkten zei hij "niks zeggen Toon", want opoe mocht het niet weten. En opa zat te glunderen omdat het weer gelukt was.... een heerlijke man! 

Eén van de broers van mijn moeder had al vroeg handelsgeest..... als zijn klompen af waren, gat erin... dan wachtte hij op de 'vreemdelingenboot' en bood zijn klompen aan toeristen aan die graag veel te veel geld gaven voor echte gebruikte 'wooden shoes'! Ik denk dat toeristen er trots mee naar huis gingen: 'Kijk maar, ze lopen daar echt op die dingen, ze lopen erop tot de gaten  er inzitten!' 🤣😂🤣 Ik vermoed dat sommige oude Monnickendammers wel kunnen raden over welke van de 3 broers van der Horst het gaat (Jan, Piet of Cees). 

Ook had één van de broers een fototoestel, daardoor heb ik vroege foto's van mijn moeder (Wil/Willemien).
Hier moeder Wil met haar oudere zuster Gé/Geertje:

Wil met haar (stief-) opa Kees van Dijk.

Er waren 4 zussen en 3 broers.... eigenlijk 4 broers, maar één broertje is gestorven toen hij nog geen jaar was, dat was nog voor mijn moeder geboren werd. 
De broers waren Jan, Piet en Kees/Cees en het gestorven broertje Willem
De zussen waren Mie, Gé/Geertje, Wil/Willemien (mijn moeder) en Bep.
Mijn moeder was de één na jongste. 

Schoenmaker hou je bij je leest 😂. Ook iemand uit de van der Horstenfamilie, al is het wel een andere tak. Zijn oma was een zuster van mijn opa. 'Môh neef' 😄

Lekker warm

Mijn opoe droeg altijd donkere kleren en door een flink beenlengteverschil liep zij erg mank, maar zij liep wel snel.
Zij zag er eigenlijk altijd hetzelfde uit, De grote knot en twee haarkammetjes die er voor zorgden dat het haar niet strak naar achteren viel, kleding was zwart, donkerblauw en soms grijs.

Op een keer kwam zij bij ons langs met een felgekleurde muts met een kwast eraan, mijn moeder haar mond viel bijna open van verbazing. De felle kleuren waren al bijzonder voor opoe, maar die lange kwast eraan.....als opoe liep ging die als de slinger van een klok heen en weer.
"Wat heeft u nou?"
"Ja, die heb ik bij Manu gekocht"
Manu heette eigenlijk Emanuel en was de enige Monnickendammer Jood (van de 17) die de oorlog overleefde en terug kwam in Monnickendam. Hij had een manufacturenwinkel waar echt van alles te vinden was.....al was het wel even zoeken.
"Maar moeder, dat is toch geen gezicht?"
"Manu zei dat het wel kon"
Opoe zag snel in dat deze muts echt niet bij haar paste en mijn moeder ging met de muts naar Manu.
"Manu, wat heeft u nu verkocht aan mijn moeder? Dat kan toch niet?"
Grijnzend zei hij: "Ach, ik dacht dat is lekker warm voor dat mens".
Hij nam de muts terug en gaf mijn moeder het geld..... geen probleem.

Manu/Joods Amsterdam
Op deze zelfde site is meer over Joods Monnickendam te vinden.

9 mei 2020: 

Europadag 2020
Herdenkingsdag voor de verdwenen sok
Wereld fairtradedag
Nationale molendag
 Wereldtrekvogeldag

Quote van de dag: 

Opoe en de hond

10-02-1013

Net zag ik een filmpje op internet over honden die moesten bidden voor hun eten.... ze zaten keurig in de houding en baasje/vrouwtje sprak het gebed uit. Na het amen vielen de honden aan. Het waren meerdere filmpjes achter elkaar, van verschillende mensen, er zijn dus meer mensen die hun honden dat laten doen. 
Mijn hond vroeger niet, integendeel, die maakte dan liever een hoop herrie. Mijn opoe logeerde nogal eens bij ons en opoe had een vreselijk lang gebed voor het eten, er kwam geen eind aan. Zelf hadden we één zinnetje, maar ik weet niet wat opoe allemaal te vertellen had (ons gebed was zachtjes/stil, alleen het amen was duidelijk verstaanbaar), maar het leek wel of ze voor elk erwtje, worteltje en aardappeltje een apart gebed had! Wij waren al lang klaar, maar moesten wachten op opoe. We keken eens of het eten nog wel warm was en grijnsden eens naar elkaar, terwijl mijn moeder waarschuwende blikken op ons wierp. 
En dan gebeurde het altijd.... de hond kreeg dorst en begon luidruchtig te slobberen. Daar kreeg ik elke keer weer de slappe lach van en hoewel mijn moeder volgens mij ook moeite had om haar lach in te houden werden haar waarschuwende blikken steeds strenger. 
Ik heb nooit aan opoe durven vragen was ze allemaal bad.  Opoe had nog een andere gewoonte die wij vooral tijdens het eten niet waarderen konden.... als opoe een wind moest laten ging ze daar echt even voor zitten....op één bil! We zagen het al aankomen en ja hoor.....prrrrrrrt, daar was er weer eentje. Ook dan mochten we niet lachen, maar o, wat was dat moeilijk. Opoe was best wel een nette vrouw, maar dit vond zij heel normaal, ze wist niet beter! 
Ze was vaak lange tijd bij ons in huis en dan sliep ze op mijn kamertje en ik verhuisde naar de slaapkamer van mijn ouders op een divan. 
Op een keer waren er schilders in de straat..... opoe deed haar middagslaapje en verder was ik alleen thuis. De bel..... de schilder vroeg of het raam van het kleine kamertje open kon... oeps, mijn kamertje, daar lag opoe te slapen. Opoe was niet iemand die je zomaar even wakker maakte, ik was eigenlijk wel een beetje bang voor opoe. Maar het kwam ook niet in mij op om tegen de schilder te zeggen dat hij eerst maar naar de buren moest gaan en later terug komen, dus met lood in mijn schoenen klopte ik aan de deur..... "opoe, bent u wakker???? De schilder wil dat het raam open gaat!" Gelukkig, ze hoorde het en tot mijn opluchting mopperde ze niet! (want mopperen kon ze als de beste!) 
Wat een herinneringen kwamen er ineens boven door die biddende honden!  

Herinneringen

10-10-2017

Na 2 verjaardagen en een reünielunch zijn er weer heel wat herinneringen opgehaald. Met mijn broer vooral herineringen aan mijn vader die vol kattenkwaad zat. Het voetballen van pa en mijn broers in ons kleine huis (nu de souvenierwinkel naasr de VVV) en de theepot die daarbij sneuvelde. De grote scherven zette pa keurig in elkaar en het wachten was op ma..... ze kwam thuis, zette water en en pakte de theepot...... alleen het oor hield zij in haar handen, de rest stortte in elkaar....... en pa: "Nou Wil, wat doe je nou met die mpooie theepot?"....... moeder was ook niet gek en wist gelijk dat er een voetbal tegenaan gekomen was. 

De familie had het er over dat alles kon bij tante Wil...... iemand hier hield een feestje, veel familie woonde te ver weg om 's avonds nog naar huis te kunnen en dus sliepen die allemaal bij ons..... op de grond! Het schijnt een gezellige boel geweest te zijn..... ik weet er zelf niet van.... als ik er al was dan was ik te klein om dat nog te weten. 

Een nichtje dat vroeger vaak bij ons was en wel eens op mij paste...... bij thuiskomst van mijn ouders vertelde ze trots dat ze een speelpakje voor mij had gemaakt van "die ouwe lap" die op zolder hing. Het bleek mijn moeders beste jurk te zijn. 

Natuurlijk werd er ook weer gelachen om het verhaal van mijn vader die deur het keukenraam van onbekende mensen kroop (i.p.v. bij mijn broer....dit verhaal is eeerder geplaatst)

Bij de reünie kwam het verhaal van een nichtje dat meeging op vakanite. Wij gingen nooit op vakantie, maar die keer huurden wij een huisje op de Veluwe. Nichtje kreeg van haar moeder wat eetwerk mee in blikken......  en 's avonds in bed zei ze tegen mij.... "Ga eens kijken of ze niet alles zonder ons opeten!" Zij schaamt zich er nog voor.... net als voor het andere voorval daar: ..... het was de hele week slecht weer en de regen druppelde door de vele gaten in het dak naar binnen......overal stonden emmers en pannen om het water op te vangen. Het was koud! Mijn moeder vond dat pa wel iets extra's verdiende en kocht een klein flesje vieux, daar kon hij van doorwarmen. Hij dronk dat met veel suiker, wat hij er langzaam uitlepelde, dat was genieten! Nichtje was net verhuisd naar een mooi nieuw huis en mijn moeder zei dat zij dat ook wel zou willen, waarop nichtje de onvergetelijke woorden sprak: "Nou, als Ome Cor niet zo dronk zou u ook een huis kunnen kopen!" Het werd een wonderlijke vakantie...... waarbij we ook nog 's nachts inbrekers aan de deur hadden..... mijn moeder sliep in de kamer (mijn nchtje en ik in het bed in de ene slaapkamer, mijn vader en broers in de andere)........ en zag de deurkruk bewegen..... zij wilde geen paniek zaaien en pakte haar zaklantaarn en scheen naar buiten.... het was duidelijk, er was iemand wakker en de inbrekers dropen af..... de volgende ochtend bleek bij veel huisjes te zijn ingebroken. 

Met broer kwam natuurlijk het beroemde knakworstverhaal weer boven: Er was een blikje knakwordt en pa en broers hadden daar wel trek in.... het mocht van ma...... maar ja, hoe verdeel je 8 knakworstjes met 3 man? Broer Mart wist het..... hij kwam de kamer in en riep: "Wie wil er 2 knakworsten?" Jan stak meteen zijn vinger op "Ja ik!" "Mooi, dan hebben wij er 3!"

En dan die keer dat ik met pa door Monnickendam liep en pa ergens aanbelde en tegen mij zei "en nu rennen!" Ik had een hekel aan belletjetrek, gevolg van die keer dat ik aanbelde bij iemand die slecht ter been was en haar man ons kwam vertellen hoe moeilijk het voor haar was om bij de voordeur te komen. Maar goed, ik ging er als een haas vandoor.... rare vader die belletjetrek deed..... ik mopperde inwendig al.... maar vroeg mij af waar hij bleef, want hij kon best hard lopen..... ik keek om en zag hem daar praten met de bewoners..... hij moest er gewoon zijn !!! Toen werd ik nog veel kwader. 

Toen mijn moeders moeder (opoe van der Horst) wat ouder werd werd haar verjaardag vaak bij ons thuis gevierd..... mijn moeder had 3 broers en 3 zussen en die hadden samen heel wat kinderen!!!! Hoewel die er niet altijd allemaal waren, was dat toch een flinke groep en dan nog de andere familie en de kennissen..... het kon allemaal (we woonden toen ondertussen wel in een eengezinswoning). Als er een familielid om wat voor reden dan ook niet goed in zijn of haar vel zat stond er een bed voor die persoon klaar..... ook dat kon! 

Mijn wandelingen laat op de avond met pa waren ook altijd leuk. Ik werkte bij het zwembad, in de kassa en moest als ik 's avonds werkte de geldcassette naar de kluis brengen...... dat vonden pa en ma niet zo'n  fijn idee, maar pa had wel zin in een wandeling (ik had wel door waarom, maar vond het wel gezellig) en zo gingen we samen regelmatig naar de bank 's avonds laat. Er gebeurde regelmatig wat! We keken in de etalage bij de juwelier en net toen ik iets aan wilde wijzen dat ik mooi vond ging het alarm af en wij er vandoor! Bij een kledingzaak even in de etalage kijken...... toen de speeltoren 12 uur sloeg zag ik uit een ooghoek de etalagepop die in een stoel zat opstaan en weglopen!"...... het was de moeder van de eigenaar..... ik vermoed dat ze niet kon slapen en daarom maar even daar was gaan zitten. We ontdekten een brand op de vuilnisbelt en zochten een telefooncel op om de brandweer te bellen. Ook een keer stormde het hard en omdat er veel dakpannen van de daken woeien liepen we waar het mogelijk was op afstand van de woningen. Op de terugweg bij de hefbrug aangekomen zagen we dat één van de slagbomen naar beneden was gewaaid.... wij wilden de brugwachter waarschuwen, maar die bleek niet thuis te zijn, zijn kinderen probeerden hem al te bereiken...... het was gevaarlijk, want bij die brug gingen auto's met een haakse bocht de hoek om en daar was die slagboom al.... van tevoren viel het niet op, alleen voor de mensen die Monnickendam uit gingen. Pa en ik hebben dus de wacht gehouden bij die slagboom en waarschuwden de automobilisten .... totdat er hulp was en wij naar huis konden. Het was nooit saai! 

Ook leuk waren de Nootkreetavonden.... de Nootkreet was ons clubblad (Noot met een T, want het ging om muzieknoten). Het blad was een groot succes.... niet alleen bij onze muzikanten, maar ook bij vele andere Monnickendammers.... ik geloof dat we meer dan 600 abonnees hadden op het laatst. Jarenlang werd dat blad bij ons thuis gemaakt..... pa en oudste broer schreven veel van de verhalen (ook anderen, maar zij schreven veel), broer Mart tekende, het stencillen (toen nog met de hand) was in de huiskamer en dan moest het nog geniet worden. Met dat stecillen kwamen ook veel blanco bladen mee en dat moest dus ook uitgezocht worden. De kamer zat dan vol met helpers en wijzelf en overal kwamen we stencilinkt tegen. Op een keer was er weer een hele ploeg aanwezig...... ook mijn oma zat er want die was bij ons in huis.... zij wist het allemaal niet zo goed meer en deed daarom wel eens vreemde dingen, zoals haar rok helemaal tot boven aan toe oprollen en dan weer glad strijken. Mijn toekomstige schoonzus was er met een hoofd vol krulspelden, broer Jan had griep en zat in zijn kamerjas met zijn voeten in een bak heet water.... en toen ging de bel..... iemand kwam langs voor een enquête en mijn vader liet haar binnen.... vroeg nog wel even of het lang duurde... "een kwartiertje" was het antwoord...."O dat is lang genoeg om de griep van mijn zoon over te nemen!" Naar mijn idee deinsde ze van schrik terug toen de kamerdeur open ging, want het was natuurlijk een gigantische chaos. De vragen bleken over apparatuur te gaan: "Heeft u een bandrecorder?" "Ja, die heb ik!" "Heeft u die ter vervanging aangeschaft of is het uw eerste?" "Nou, onze papegaai was dood en toen...." Ja hoor, dat was zo ongeveer het startsein voor de anderen om mee te doen.... iedereen bemoeide zich met de antwoorden en toen het klaar was vertrok de enquetrice zo snel dat ze haar papieren vergat mee te nemen..... wat hebben we gelachen die avond. Net als die keer toen iemand van de hulptroepen de deur opendeed toen er gebeld werd. Er stapte een meisje binnen, deed in de gang haar schoenen uit, stapte de kamer in en zei dat ze wel een kop koffie lustte. Wij dachten dat het een vriendin was van degene (ook een Jan) die haar had binnengelaten, maar hij dacht dat het een kennis van ons was. Haar wonderlijke verhalen dat ze wijwater voor ons mee zou nemen uit Lourdes en dat ze al meerdere keren levendig dood was geweest verbaasden ons wel en wij gebaarden: "Jan... wie is dat?"  "Weten jullie dat dan niet?"...... we lagen in een deuk en de "nieuwe vriendin" wilde niet weg. Een oom en tante kwamen langs en herkenden haar.... ze woonde in hun woonplaats en ze boden haar een lift aan..... ze wilde niet mee: "Ik zit hier goed!" ..... uiteindelijk is het gelukt haar mee te krijgen..... had ik al gezegd dat het bij ons nooit saai was? 

Van ons gezin zijn alleen broer Jan en ik nog over...... maar we hebben herinneringen genoeg, onuitputtelijk!